निर्मितीच्या प्रारंभापासून,
अस्तित्वाचा प्रवास घडतो;
जीवनाच्या उमेदीसाठी,
जगण्याचा कयास करतो.
अस्तित्व शोधण्या अनेक रूप,
झडले, पडले, आणिक लढले;
अस्तित्वाच्या वाटेवरती,
झाले सिद्ध, झाले प्रसिद्ध.
आयुष्यभराचे गणित फिरते,
अस्तित्व शून्य बाकी उरते;
कालचक्राचे फेरे फिरले,
मागे फक्त प्रश्न उरले.
निसंध जगण्याचा ध्यास,
काय शोधत चालत राहतो
अस्तित्वाचा प्रवास.
शीर्षक
अस्तित्व
विषय
अस्तित्व • जीवन • आत्मशोध • कालचक्र • तत्त्वज्ञान • मानवी प्रवास
भावार्थ
‘अस्तित्व’ ही कविता मानवी जीवनाच्या मूलभूत प्रश्नांचा शोध घेते. सृष्टीच्या प्रारंभापासून सुरू झालेला अस्तित्वाचा प्रवास प्रत्येक व्यक्तीच्या संघर्ष, अनुभव आणि शोधातून पुढे सरकत राहतो. यश, अपयश, कीर्ती आणि संघर्ष यांचे गणित आयुष्यभर मांडले जाते; पण शेवटी उरतो तो स्वतःच्या अस्तित्वाचा प्रश्न. कवी या प्रवासाला निश्चित उत्तर नसलेला, पण सतत चालत राहणारा आत्मशोध मानतो.
साहित्यिक वैशिष्ट्ये
केंद्रीय भावना: आत्मशोध आणि अस्तित्वाचा तत्त्वचिंतनात्मक प्रवास.
रस: शांत आणि चिंतनशील.
मुख्य प्रतिमा: प्रवास, कालचक्र, गणित, प्रश्न.
प्रतीक:
प्रवास — जीवनाची अखंड वाटचाल.
कालचक्र — काळाची अपरिहार्यता.
गणित — जीवनातील यश-अपयशाचा हिशोब.
प्रश्न — आत्मशोधाची अनंत प्रक्रिया.